جادوی سیاه و سفید؛ آشنایی با انواع مداد و راهنمای مدادهای طراحی
شاید در نگاه اول، مداد فقط یک تکه چوب و یک مغزیِ تیره به نظر برسد؛ اما همین ابزار ساده، آغازگر بزرگترین شاهکارهای هنری و زیباترین نوشتههای جهان بوده است. بوی خوش چوب تراشیدهشده و صدای کشیده شدن مغزی روی کاغذ، حسی است که هیچوقت تکراری نمیشود. فرقی نمیکند یک دانشآموز کلاس اولی باشید یا یک هنرمند چیرهدست؛ مداد همیشه صمیمیترین همراه شماست. در این نوشته، میخواهیم به دنیای جذاب انواع مداد سفر کنیم و بهویژه با مدادهای طراحی که عصای دست هنرمندان هستند، بیشتر آشنا شویم.
پیش از اینکه وارد دنیای طراحی شویم، بیایید ببینیم چه مدادهایی در بازار وجود دارند:
همان مدادهای آشنای دوران مدرسه که رنگی ملایم و مغزیِ استواری دارند و برای نوشتن روی کاغذهای معمولی بهترین انتخابند.
ابزار محبوب کودکان و هنرمندان که مغزی آنها به جای گرافیت، از رنگدانهها و موم ساخته شده است.
این مدادها که مغزی آنها از زغال فشرده است، برای سیاهقلم و ایجاد تیرگیهای بسیار عمیق به کار میروند.
ستارههای اصلی این مقاله! مدادهایی که با میزان نرمی و سختیِ گوناگون، سایهروشنهای بینظیری میآفرینند.
مغزی مدادها از ترکیب «گرافیت» (که سیاهی میبخشد) و «خاک رس» (که سختی میدهد) ساخته میشود. هرچه گرافیت بیشتر باشد مداد نرمتر و سیاهتر، و هرچه خاک رس بیشتر باشد مداد سختتر و کمرنگتر میشود. برای نشان دادن این ویژگیها، از چند حرف انگلیسی استفاده میکنند که دانستن آنها برای خرید مداد طراحی از نون شب واجبتر است:
۱. خانواده B (نرم و پررنگ)
حرف B نشاندهنده سیاهی (Blackness) است. این مدادها مغزی نرمی دارند و هرچه عدد کنار آنها بزرگتر شود (مثل 2B تا 8B)، مداد نرمتر و خط آن سیاهتر و پررنگتر میشود. این خانواده بهترین انتخاب برای کشیدن سایههای لطیف و جان دادن به نقاشی هستند.
۲. خانواده H (سخت و کمرنگ)
حرف H نشاندهنده سختی (Hardness) است. این مدادها مغزیِ سفت و خشکی دارند و هرچه عدد کنارشان بالا برود (مثل 2H تا 6H)، خطوطی کمرنگتر و تیزتر رسم میکنند. طراحان از این مدادها برای کشیدن طرحهای اولیه، خطهای راهنما و نقشهکشیهای بسیار ظریف بهره میبرند.
۳. میانهروها (HB و F)
مداد HB همان مداد معمولی و روزمره ماست که دقیقا در میانه نمودار نرمی و سختی قرار دارد. حرف F نیز نشاندهنده ظرافت (Fine) است؛ مدادی که کمی از HB سختتر است و نوک آن برای مدت طولانیتری تیز میماند.
اگر دوست دارید دست به قلم شوید، نیازی نیست همان روز اول تمام شمارههای مداد را بخرید. داشتن چند شماره پرکاربرد، راه شما را برای خلق یک اثر هنری هموار میکند:
گام نخست (پیشطرح)
نقاشی را با یک مداد مثل 2H یا HB به همراه ابزار رسم دقیق آغاز کنید تا طرح اولیه را خیلی کمرنگ روی کاغذ پیاده کنید. اگر اشتباهی پیش بیاید، پاک کردن این خطوط به کمک پاککنهای باکیفیت بسیار آسان است.
گام دوم (سایههای ملایم)
برای سایه زدن بخشهای روشن صورت یا منظره، به سراغ مدادهایی مثل 2B یا 3B بروید تا لایههای اولیه به نرمی روی بافت کاغذ بنشینند.
گام سوم (تیرگیهای عمیق و پایان کار)
برای نشان دادن سیاهیِ چشم، سایههای تندِ زیر گردن یا چین و چروک لباس، از مدادهای نرم و پررنگی مثل 6B یا 8B کمک بگیرید تا نقاشیتان عمق و روح پیدا کند.
